Dây xâu vòng hạt: chun, cước, dây sáp và dấu hiệu đến lúc phải xâu lại
Các bài trước trong mục này nói đeo tay nào, đeo bao lâu, khi nào nên tháo. Bài này nói về thứ nằm bên trong chiếc vòng mà ít ai nhìn tới: sợi dây. Hạt thạch anh, mã não, gỗ có thể bền cả đời người. Sợi dây xâu chúng thì có tuổi thọ tính bằng tháng hoặc năm, và hầu hết các lần “vòng tự nhiên đứt” đều là dây đã lão từ trước.
Bốn loại dây hay gặp
Nhìn đầu nút hoặc hỏi người bán là biết vòng của mình đang dùng loại nào:
- Dây chun tròn trong suốt hoặc màu (người bán hay gọi dây thun, dây co giãn): thông dụng nhất cho vòng đá đeo tay. Ưu điểm là xỏ vào tháo ra không cần khoá. Nhược điểm là lão hoá theo thời gian và theo số lần kéo giãn.
- Dây chun dẹt nhiều sợi: giữ hạt chặt hơn, ít bị “thắt cổ” ở lỗ hạt, nhưng nhìn thấy rõ hơn qua hạt trong.
- Dây sáp, dây dù, dây lụa không co giãn: thường dùng cho vòng có khoá kéo rút (dây rút hai đầu), chuỗi đeo cổ, tràng hạt. Ít lão như chun, nhưng mòn ở chỗ cọ với lỗ hạt.
- Dây thép bọc nylon: dùng cho chuỗi cổ có khoá kim loại, chịu kéo tốt nhất. Nhược điểm là gập gãy góc sẽ làm đứt lõi thép.
Cái gì làm dây hỏng nhanh
- Kéo giãn quá mức: mỗi lần xỏ vòng qua bàn tay to, dây chun giãn gần gấp đôi. Vòng vừa khít cổ tay mà bàn tay to thì dây chịu đựng nhiều nhất. Cuộn vòng lên tay từ từ thay vì kéo giãn mạnh.
- Nước nóng, xà phòng, nước tắm có hoá chất: dây chun cao su tổng hợp bị lão nhanh khi ngâm nước nóng và chất tẩy.
- Kem chống nắng, nước hoa, dầu xoa: dung môi trong đó làm dây chun dính và mềm nhão.
- Lỗ hạt sắc cạnh: hạt khoan rẻ tiền có miệng lỗ sắc, cứa dần vào dây. Đá cứng như thạch anh, mã não càng dễ cứa nếu lỗ không được mài tròn.
- Nắng gắt: tia tử ngoại làm dây chun giòn. Vòng treo trên kính chiếu hậu ô tô thường đứt nhanh nhất.
Năm dấu hiệu nên đem xâu lại
- Giữa các hạt bắt đầu hở khe, nhìn thấy dây. Dây đã giãn vĩnh viễn.
- Vòng rộng hơn lúc mới mua, trượt qua cổ tay dễ dàng.
- Dây đổi màu: chun trong suốt ngả vàng đục, chun màu bạc phếch.
- Có sợi xơ ra ở chỗ lỗ hạt, nhất là với dây nhiều sợi và dây dù.
- Nút thắt lộ ra khỏi hạt giấu nút, hoặc có mùi keo cũ.
Thấy một trong năm dấu hiệu là đủ lý do để xâu lại. Xâu lại là việc nhỏ, rẻ, còn đợi tới lúc đứt thì có khi mất vài hạt.
🔴 Vòng đứt: làm gì trong mười phút đầu
Đây là phần quan trọng nhất, vì phần lớn người ta xử lý sai ngay lúc đó:
- Đứng yên, đừng bước. Hạt tròn lăn rất xa và lăn dưới chân. Bước loạng choạng trên sàn trơn có hạt tròn là cách ngã điển hình, nhất là người lớn tuổi.
- Gom hạt vào một cái bát hoặc túi có khoá kéo, không bỏ túi áo.
- Đếm số hạt. Nếu nhà có trẻ nhỏ hoặc chó mèo, cần biết đã gom đủ chưa. Hạt đá 6 đến 10 mm là đúng cỡ trẻ nhỏ nuốt được hoặc nhét vào mũi, tai. Thiếu hạt thì tìm tiếp, soi đèn pin sát sàn để thấy bóng hạt.
- Giữ lại hạt chặn và hạt giấu nút (hạt có lỗ to hơn): đây là hạt hay bị bỏ sót, mà thiếu nó thì khi xâu lại sẽ không giấu được nút.
Về quan niệm: có người cho rằng vòng đứt là “đã đỡ hạn”, có người cho rằng là điềm xấu. Cả hai đều là cách nhìn, không kiểm chứng được. Nhìn từ phía vật lý, vòng đứt gần như luôn là dây đã lão, đã bị cứa, hoặc bị kéo mạnh một lần.
Tự xâu lại hay mang ra tiệm
Tự xâu được khi vòng đơn giản, hạt cùng cỡ, dây chun. Cần: dây chun đúng cỡ lỗ hạt (thường 0,6 đến 1 mm), kim xâu hoặc băng dính quấn đầu dây làm đầu kim, kéo và một chút keo dán nút.
- Xếp hạt ra khay theo thứ tự cũ (chụp ảnh vòng cũ trước khi tháo nếu còn kịp).
- Cắt dây dài gấp đôi chu vi vòng cộng thêm một gang tay.
- Kéo dãn dây vài lần trước khi xâu. Đây là bước người trong nghề luôn làm: dây chun mới chưa được kéo giãn sẽ chùng ra sau vài ngày đeo.
- Xâu hạt, thắt nút dẹt hai lần, chấm một giọt keo, chờ khô rồi kéo nút vào trong hạt giấu nút.
Nên mang ra tiệm khi vòng có hạt chặn, có charm kim loại, có hạt lỗ nhỏ bất thường, hoặc là chuỗi 108 hạt có hạt cách, tua rua. Đây là những thứ xâu sai thứ tự sẽ khó sửa.
Thay dây có làm “mất” gì không
Có người lo thay dây là thay luôn “năng lượng” của vòng, hoặc phải làm lại nghi thức. Đây là chuyện tín ngưỡng cá nhân. Nếu bạn quan tâm, có thể tự làm lại theo cách mình tin. Về mặt vật chất, hạt vẫn là hạt cũ; chỉ có sợi dây là mới. Đừng để nỗi lo này khiến mình đeo tiếp một sợi dây đã sắp đứt.
Bảo quản để dây bền hơn
- Tháo vòng khi tắm, khi rửa bát, khi bơi, khi xoa kem và dầu.
- Không cuộn vòng chặt quanh lọ hay chai để cất. Đặt vòng nằm tự nhiên trong khay có ngăn.
- Không treo vòng chun trên móc lâu ngày, trọng lượng hạt sẽ kéo dây giãn dần.
- Vòng ít đeo cũng nên kiểm mỗi năm một lần: dây chun lão theo thời gian kể cả khi nằm yên trong hộp.
Nói gọn lại
Hạt bền, dây thì không. Vòng hở khe, rộng ra, dây ngả màu là lúc nên xâu lại, đừng đợi đứt. Nếu vòng đứt, đứng yên, gom hạt vào bát, đếm đủ số hạt trước khi đi lại, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ. Thay một sợi dây mới không làm chiếc vòng kém đi, chỉ làm nó ở lại trên tay bạn lâu hơn.